هدف: ایجاد فرصت برای مشارکت در زندگی و اجتماع، حق کودکان است و مدرسه موقعیتی منحصربهفرد در تأمین این حق دارد. هدف از مطالعۀ حاضر تحلیل نقش قوانین و اقدامات انضباطی مدرسه در تأمین حق مشارکت دانشآموزان بود.
روششناسی: این پژوهش به روش پیمایش کیفی انجام شد. جامعۀ آماری کلیۀ مدیران و معلمان شاغل به کار در مدارس ابتدایی شهرستان نظرآباد در سال تحصیلی1402-1401 بودند. از این بین تعداد 17 نفر به روش نمونهگیری هدفمند تا حد اشباع نظری انتخاب شدند. اطلاعات مورد نیاز پژوهش بهوسیله مصاحبه نیمهساختاریافته جمعآوری و با استفاده از کدگذاری سه مرحلهای باز، محوری و انتخابی تحلیل شد.
یافتهها: طبق یافتهها، مشارکت دانشآموزان در تصمیمگیری¬ها فقط محدود به عضویت در شورای دانشآموزی است و اغلب در اجرای برنامههای از پیش طراحیشده مشارکت داده میشوند. از نظر مدیران و معلمان، مشارکت دانشآموزان در مدرسه، هم پیامدهای مثبت و هم پیامدهای منفی دارد و برخی عوامل فردی و محیطی مانع این مشارکت است. انضباط نیز از طریق دو مؤلفه اصلی یعنی اقدامات انضباطی (اقدامات پیشگیرانه، اصلاحی، تشویقی و تنبیهی) و قوانین انضباطی (قوانین انضباطی جمعی و فردی) بر حق مشارکت تأثیر دارد.
بحث و نتیجهگیری: انضباط رایج در مدرسه در موارد محدودی می¬تواند تأمینکننده حق مشارکت کودکان (بهواسطۀ قوانین دانشآموزمحور، اقدامات حمایتگر مشارکت و نگرشهای تسهیل¬گر) باشد و در مواردی تهدید¬کنندۀ حق مشارکت (از طریق قوانین معلممحور، اقدامات کنترلگرانه، نگرشهای محدودکننده) است. با توجه به نتایج، اصلاح رویههای انضباطی مدارس و تسهیل مشارکت دانشآموزان در تصمیمگیریهای مهم تربیتی و برنامهریزی در مدارس لازمۀ تأمین حقوق دانش¬آموزان است.
Zare L, Aali A, Rahimi Z. The role of school discipline in ensuring the right of primary school students to participate. 3 2025; 1 (74) URL: http://isoedmag.ir/article-1-478-fa.html
زارع لیلا، عالی آمنه، رحیمی زهرا. نقش انضباط مدرسه در تأمین حق مشارکت دانشآموزان ابتدایی. 1. 1404; 1 (74)