سازمکالبد مدرسه یکی از عوامل اساسی در فرآیند تربیتی دانشآموزان است که نقشی فراتر از یک فضای آموزشی صرف ایفا میکند. محیط فیزیکی مدارس نهتنها بستر آموزش رسمی را فراهم میسازد، بلکه تأثیر چشمگیری بر رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانشآموزان دارد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی تأثیر ویژگیهای کالبدی مدارس بر تحقق اهداف تربیتی پرداخته است. دادههای پژوهش از طریق مطالعات کتابخانهای و بررسی میدانی در میان ۸ دبیرستان دوره اول و دوم متوسطه در استان سمنان گردآوری شده است. نمونه پژوهش شامل ۳۸۴ نفر از دانشآموزان و مدیران مدارس بوده که دادههای آنها با بهرهگیری از روشهای آماری همچون تحلیل همبستگی و رگرسیون تحلیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که طراحی مناسب فضاهای آموزشی تأثیر معناداری بر افزایش انگیزه، تمرکز و رشد مهارتهای اجتماعی دانشآموزان دارد. مدارس دارای فضاهای انعطافپذیر و هماهنگ با نیازهای روانشناختی و اجتماعی دانشآموزان، در تقویت حس تعلق، افزایش تعاملات اجتماعی و بهبود عملکرد تحصیلی مؤثرتر عمل میکنند. همچنین، توجه به نور، رنگ، چیدمان کلاسها، کیفیت فضاهای باز، وجود فضاهای چندمنظوره و فراهمسازی امکانات مناسب برای فعالیتهای گروهی میتواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت فرآیند یادگیری و پرورش شخصیت دانشآموزان داشته باشد. نتایج پژوهش نشان میدهد که توجه به طراحی کالبدی مدارس از منظر تربیتی میتواند بهعنوان ابزاری مؤثر در شکلدهی رفتارهای فردی و اجتماعی دانشآموزان عمل کند. بر این اساس یشنهاد میشود که در فرآیند طراحی و بازسازی مدارس، نیازهای روانشناختی، اجتماعی و تربیتی دانشآموزان مورد توجه قرار گیرد.
Mohseni Moallemkolaei M, Keshtkar Ghalati A, Moradinasab H, Alinejad Majidi S. The Role of School Architecture in Enhancing Educational and Pedagogical Processes. 3 2026; 2 (75) URL: http://isoedmag.ir/article-1-545-fa.html
محسنی معلم کلایی محمد، کشتکار قلاتی احمدرضا، مرادی نسب حسین، علینژاد مجیدی سحر. نقش کالبد مدرسه در ارتقای فرآیندهای تربیتی و آموزشی. 1. 1404; 2 (75)